Selfossveitur með nýtt mælakerfi

Unnið er að uppsetningu á nýju mælakerfi Selfossveitna. Það er digital kerfi sem sendir upplýsingar jafn harðan til höfuðstöðvar Selfossveitna og sparar aflestur á mæla með því móti að ekki þarf lengur að fara í hvert einasta hús til aflestrar. Til þess hefur verið komið fyrir loftnetum á nokkrum byggingum í sveitarfélaginu.

Litla leikhúsið á Selfossi

Framkvæmdir eru hafnar við leikhúsið í Sigtúni þar sem leikfélag Selfoss hefur sína aðstöðu. Inngangurinn verður endurnýjaður ásamt tröppum og rampi fyrir fatlaða. Sömuleiðis verður inngangurinn stækkaður frá því sem var til að koma fyrir salerni fyrir fatlaða. Framkvæmdin hefur fengið styrk vegna aðgengismála fatlaða. Húsið var byggt á sínum tíma fyrir Iðnskóla sem starfaði í húsinu um áratuga skeið. 

Endurbætur á tjaldsvæðinu

Í sumar fóru fram nokkrar endurbætur á aðstöðunni við tjaldsvæðið á Eyrarbakka, smíðaður var pallur við aðstöðuhúsið sem gerir aðkomuna mun vistlegri fyrir gesti tjaldsvæðisins. Það er björgunarsveitin Björg sem rekur tjaldsvæðið. 

LEIKFÉLAG EYRARBAKKA ENDURVAKIÐ

 

Leikfélag Eyrarbakka var stofnað 1943 og núna nýverið tók hópur sig saman um að endurvekja félagið af löngum dvala. Það voru þær Hera Fjord, Hulda Ólafsdóttir og Sella Páls sem boðuðu til stofnfundar í Alpan húsinu, sal Byggðasafns Árnesinga þann 22. ágúst síðastliðinn. Félagið hefur síðan haldið leiklistarnámskeið fyrir áhugasama.

Fjallasperringur

 Einhverju sinni hafði óþurkatíð gengið um lágsveitir sunnanlands og kom þaðan einn bóndi út á Bakka með ull sína sem ekki var sem þurrust. Nielsen gamli hjá Lefolii verslun kemur þar að og skoðar ullina,vegur hana og metur en líst ekki nógu vel á. Hann segir því við bónda " Hver í helvide, kan du ikke thurka dína ull í fjallasperr sem Olaf í Selslæk?"

"Fjallasperringur" hét algengt veðurfyrirbæri í uppsveitum Rángárvalla, Á vorum og sumrum, fram til haustnátta, mynda austanvindarnir, fyrir atbeina jöklanna, ýmist stórfellt regn eða helliskúrir, sem steypast vestur yfir allt Suðurlandsundirlendið að norðanverðu, en ná þó sjaldnast  ofar en upp á Rangárvöllum, á móts við Tindafjallajökul. Norður af Heklu er þá aftur á móti norðlægari vindstaða, ýmist með þeyvindum eða þræsum á vorum, þurrviðrum á sumrum og frostum á vetrum. Önnur fyrirbæri af sama toga nefnist "Hornriði" þ.e. sterkviðrisstrengurinn og dembuskúrirnar, niður við sjávarströndina. Því var nefnt í tengslum við sjólagið, "hornriðaalda", "hornriðabrim", og "hornriðasjór".í illmúruðum hornriða og harðindatíð á vetrum renna afarháar kviköldur og hvítfyssandi fallsjóir undan sterkviðrinu á vesturleið til djúpanna og valda ógurlegu brimi við suðurströnd landsins, einkum í Eyrarbakkabugðunni. Eru kvikur þessar nefndar harðindakvikur, enda jafnan fyrirboði mestu illtýruharðinda, og brimið, sem undan þeim rennur, er kallað hornriðasjór eða  harðinda-brim. "Austantórur" þ.e. austan skúraveður en þó bjart yfir austurfjöllum.

Brim.123.is/Austantórur 

Hin árlega Jónsmessa haldin hátíðleg á Eyrarbakka

Jónsmessuhátíðin var haldin á Eyrarbakka núna um helgina. Dagskrá var bæði á föstudag og laugadag og margt til skemmtunar báða daganna. Veðurguðirnir voru til friðs fyrri part dags en þegar á leið daginn gátu þeir ekki lengur haldið aftur af sér og demdu yfir rigningunni ein og þeim er tamast núorðið. Því er ólíklegt að af verði sólstöðubrennunni í fjörunni. 

 Á myndinni má sjá hátíðarstemmingu við Sjóminjasafnið, vælubíla og víkingatjald.

Þangbrennslan

 

Einhver talaði um að af þessu væri fýla, en rétt nef gæti e.t.v. fundist það vera peningalykt.

Á Eyrarbakkafjöru vex mikið þang sem kann að vera vannýtt auðlind. Fyrr á öldum var þangið nýtt til sauðfjárbeitar, en einnig var það þurkað og brent til upphitunar í hallæri þegar erfitt var um kol eða mó. Hin síðari ár hefur þangið verið að nokkru nýtt sem áburður á kartöflugarða, en nú eru kartöflubændur aðeins örfáir eftir á Bakkanum og því rotnar þangið í fjörunni engum til gagns.

Árið 1853 var þangbrensluverksmiðja á Eyrarbakka og stóð hún þar sem nú stendur húsið Brenna, en það dregur einmitt nafn sitt af þangbrensluni. Úr þangöskunni var unnið joð og Glaubersalt (Sodium sulfate) sem þótti sérlega heilsusamlegt og voru bæði þessi efni notuð til lyfjagerðar og gáfust vel sem heinsandi efni. Árið 1854 var búið að framleiða eitt og hálft tonn af Glaubersalti sem flutt var til evrópu en einnig var Glaubersaltið selt hér innanlands og notað til lækninga bæði á dýrum og mönnum og var pundið selt á 32 skildinga.

Dr. J. Hjaltalín  stóð að þessu fyrirtæki og skrifaði hann ágæta grein í Þjóðólf 1854 um þangbrensluna á Eyrarbakka og það gagn sem af þessari auðlind má hafa. Þangbrensla var fyrst stunduð í verulegum mæli frá 1730-1830 á Bretlandseyjum, einkum Orkneyjum og Hjaltlanseyjum. Afurðirnar af þangbrensluni voru í fyrstu Lútarsalt (Natríum) til sápuframleiðslu, glersmíði og lyfjagerðar og lifðu af þessari framleiðslu um 80 þúsund manns í Bretlandi.

Um aldamótin 1800 ætlaði Skoti nokkur Mc Auly að nafni að kenna Íslendingum þessa framleiðslu en ríkistjórn Íslands í Kaupmannahöfn stóð í vegi fyrir því og mistu því Íslendingar af lestinni, en talið var að hagnaðurinn gæti numið tveim tunnum gulls á ári.

Árið 1807 lofaði ríkisstjórnin nokkrum áhugamönnum um þangbrenslu að gera tilraun með hana hér á landi og kom í því skyni hingað til lands danskur sápugerðarmaður nokkur Morten Reidt að nafni og brendi þang í Skildinganesi um mánaðar tíma og var sú framleiðsla um eitt tonn af þangösku sem úr mátti vinna Glaubersalt til sápu gerðar (Talsvert notað í sjampo). Ekkert var þó úr að raunveruleg framleiðsla hæfist hér á landi og fékk þangið að rotna í fjöruborðinu engum til gagns.

Árið 1830 fundu Frakkar aðferð til að vinna Natron beint úr sjávarsalti þá lækkaði verðið og framleiðslan úr þanginu varð því ekki eins arðbær og að lokum var framleiðslunni víða hætt í þessum tilgangi. En þá hafði efnafræðingur nokkur fundið aðferð til að vinna efni sem hann kallaði Joð úr þangöskunni sem mátti nota til lækninga. Þangtegundir eru þó misríkar af joði en þangið á Eyrarbakka virtist lofa góðu um Joð framleiðslu auk Glaubersaltsins (neft eftir Johann Rudolf Glauber) sem úr mátti gera góða heilsulind með því að blanda það hveravatni. Dæmi um þannig heilsulind er heilsubrunnurinn í Karlsbad í Þýskalandi.

Eina þangbrensla landsins í dag er þörungaverksmiðjan í Karlsey á Reykhólum þar sem framleitt er þangmjöl en úr því má vinna efni sem kallast alignöt og ensím til ýmiskonar efnaiðnaðar. Árið 1939 til 1941 var unnið að þangmjölframleiðslu í Hveragerði þar sem var notast við hverahita til fraleiðslunar eins og nú er gert á Reykhólum. Árið 1959 var svo gerð tilraun með þangmjölsframleiðslu í svokallaðri beinamjölsverksmiðju sem Eyrbekkingar og Stokkseyringar áttu og stendur á milli þorpana en sú verksmiðja er í dag auð og tóm.

Brim.123.is